Kort antwoord: Greenpeace publiceerde op 22 september 2026 een postcodecheck die laat zien hoeveel PFAS er per postcodegebied in het kraanwater zit. Volgens Greenpeace zit in het kraanwater van 36% van de Nederlanders meer PFAS dan de gezondheidskundige richtwaarde van het RIVM (4,4 nanogram per liter). Nu is de 4.4 nanogram per liter een advieswaarde en ligt de wettelijke norm op 100 ng/l, die wel gehaald wordt door de waterbedrijven.
Wij verkopen al jarenlang waterfilters en waterontharders. Sinds de berichtgeving over PFAS krijgen we veel vragen over wat de cijfers betekenen. Dit artikel legt uit wat de kaart wel en niet zegt, wat het voor jou kan betekenen en waar de bronnen het niet over eens zijn.
Wil je meteen zien wat er in jouw gebied speelt? Ga naar de PFAS-postcodecheck van Greenpeace. Lees hieronder eerst hoe je de uitkomst moet lezen.
Wat is er aan de hand?
Waterbedrijven meten hun bronnen en kraanwater op PFAS. Die meetgegevens zijn publiek, maar moeilijk te lezen voor een leek. Greenpeace liet een data-analist de meetgegevens van de tien drinkwaterbedrijven analyseren, koppelde die aan 183 winlocaties en 4.083 postcodegebieden en legde de uitkomst langs de RIVM-richtwaarde. Voor drie bedrijven (WML, Vitens en WMD) kwamen daar ook niet-publieke gegevens bij, vooral over het korte-keten-PFAS TFA. Dat staat in de uitleg en verantwoording van Greenpeace.
De kaart kent vier kleuren:
| Kleur | PFAS in kraanwater (ng/l PEQ) | Aandeel bevolking |
| Donkerrood | meer dan 6,6 (ruim 1,5× de richtwaarde) | 32% |
| Rood | 4,4 tot 6,6 | 4% |
| Oranje | 2,2 tot 4,4, of onzeker (zie hieronder) | 11% |
| Groen | minder dan 2,2 | 53% |
In sommige gebieden wordt de richtwaarde ruim 3 keer overschreden, namelijk rond Zaandam, Heemskerk en IJmuiden. Volgens Greenpeace vallen onder meer Amsterdam, Rotterdam en Den Haag helemaal onder donkerrood. Zaanstad zit op 14,3 ng/l en Amsterdam op 9,3 ng/l.
Wat betekent dit voor jou?
- Je kraanwater voldoet aan de wet. Ook in de donkerrode gebieden gaat het om de richtwaarde van 4,4 ng/l, niet om de wettelijke norm van 100 ng/l. Greenpeace zegt dat zelf ook: alle waterbedrijven halen de wettelijke norm.
- De kleur zegt iets over je regio, niet over jouw gezondheid. De kaart vergelijkt de PFAS-hoeveelheid in het kraanwater in jouw gebied met een advieswaarde. Het is geen medische uitslag.
- Kraanwater is niet de grootste bron. Volgens berekeningen van het RIVM uit 2023 krijgen mensen via voedsel ongeveer drie keer zoveel PFAS binnen als via drinkwater. Drinkwater alleen zit onder de gezondheidskundige grenswaarde, voedsel en drinkwater samen zitten erboven. Vis is de grootste voedselbron.
Twee getallen die vaak door elkaar worden gehaald
De wettelijke norm en de RIVM-richtwaarde zijn twee verschillende dingen. De norm is verplicht, de richtwaarde is een advies.
| Getal | Wat is het? |
| 100 ng/l | Wettelijke norm voor de som van 20 PFAS in drinkwater. Nieuwe Europese drinkwaterrichtlijn, uiterlijk vanaf 12 januari 2026 |
| 4,4 ng/l (PEQ) | RIVM-advies voor drinkwater, gebaseerd op nieuwe kennis over effecten op het immuunsysteem |
| 4,4 ng per kg lichaamsgewicht per week | Tolerabele wekelijkse inname voor vier PFAS (PFOA, PFOS, PFNA, PFHxS), vooral via voedsel. Andere eenheid dan hierboven |
Wat zijn PFAS?
PFAS zijn synthetische stoffen die van nature niet in het milieu voorkomen. Ze stoten water, vet en vuil af en worden onder andere gebruikt in antiaanbaklagen, verpakkingen, textiel, cosmetica en blusschuim. Het RIVM beschrijft ze als stoffen die nauwelijks afbreken, giftig zijn voor mens en dier en zich snel verspreiden. Genoemde gezondheidseffecten zijn onder meer effecten op het immuunsysteem, de voortplanting, cholesterol en de lever.
Waar komt PFAS in drinkwater vandaan, en waar zit het meest?
Ongeveer 60% van het Nederlandse drinkwater komt uit grondwater. Drinkwater uit grondwater bevat minder PFAS dan drinkwater uit oppervlaktewater. Volgens het RIVM zijn de hoogste concentraties te vinden in West-Nederland, waar drinkwater vooral uit rivierwater wordt gemaakt. Dat past bij de Greenpeace-kaart, waar het westen het vaakst donkerrood is. In het RIVM-onderzoek uit 2022, met meetgegevens van 2015 tot februari 2021, lag bij ruim de helft van de metingen in rivierwater de concentratie boven 20% van de gezondheidskundige grenswaarde, tegen één op de tien bij grondwater.
Wat kun je zelf doen?
- Volgens het RIVM blijft het drinken van kraanwater gewoon verantwoord.
- Eet gevarieerd. Het RIVM noemt gevarieerd eten als manier om minder van dezelfde PFAS-rijke voedingsmiddelen te eten. Vis is de grootste voedselbron.
- Kies waar mogelijk producten zonder PFAS. Ook dat staat in het RIVM-advies. Het RIVM zegt er wel bij dat contact met PFAS nauwelijks te voorkomen is en dat structurele vermindering vooral van de overheid moet komen.
- Zoek na wat er in jouw gebied speelt. Gebruik de postcodecheck en de gegevens van je waterbedrijf, zoals hierboven beschreven.
- Overweeg of je extra maatregelen wil, zoals een waterfilter.
Heb je een waterfilter nodig?
Een waterfilter is een extra stap boven op wat het waterbedrijf al doet. Die bedrijven gebruiken zelf actief kool en omgekeerde osmose om PFAS uit hun bronwater te verminderen, en dezelfde principes zijn er in filters voor in huis. Hoeveel een filter oplevert, verschilt per PFAS-soort, per techniek en per model.
Wil je toch extra maatregelen nemen, dan hebben we twee routes. De Druppa is een koolfilter dat volgens onze productinformatie onder meer PFAS, medicijnresten en geurstoffen aanpakt en zonder stroom, zout of spoelwater werkt. De Aqmos is een omgekeerde-osmosesysteem die onder meer PFAS en medicijnresten kan verminderen. Overzicht van alles: PFAS-waterfilters.
Weet je niet welk systeem bij je huishouden past? Onze keuzehulp helpt je kiezen.
